EUR.1 Dolaşım Sertifikası, ihracat edilen eşyanın menşeini (kökenini) kanıtlayan ve tercihli ticaret kapsamında ithalatçı ülkede uygulanabilecek gümrük avantajlarından yararlanılmasına yardımcı olan bir menşe ispat belgesidir. Bu belge sayesinde, ilgili anlaşmaların tanıdığı indirimli vergi oranları veya muafiyetler gibi haklardan yararlanma imkânı doğabilir.
İçindekiler
EUR.1, sadece ürünün Türkiye’den sevk edildiğini göstermez; aynı zamanda ürünün, yürürlükteki anlaşmalarda tanımlanan menşe kurallarını karşıladığını da destekleyen resmi bir dayanak niteliğindedir. Bu nedenle sertifikanın düzenlenmesi, üretim süreci, kullanılan girdilerin menşei, ürünün GTİP’i ve ticari evraklarla uyum gibi unsurlar açısından dikkatle ele alınmalıdır. Menşe statüsünün yanlış belirlenmesi veya belgeler arasında tutarsızlık bulunması, ithalatçı ülkede tercihli rejimin reddedilmesine ve ek vergi/işlem yüküne yol açabilir. Bu yüzden EUR.1 düzenleme süreci, kontrol edilebilir ve tutarlı bir belge setiyle yürütülmelidir.
EUR.1 Hangi Durumlarda Kullanılır?
EUR.1 belgesi; EFTA ülkelerine ihracatta, Avrupa Birliği’ne demir-çelik ürünleri (AKÇT kapsamı) ihracatında, Türkiye’nin Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzaladığı ülkelere yapılan ihracatta ve Avrupa Birliği’ne tarım ürünleri ihracatında kullanılır. Uygulamada hangi sevkiyatta EUR.1 düzenleneceği; ürünün türüne, hedef ülkeye, yürürlükteki anlaşma hükümlerine ve ürünün menşe kriterlerini sağlayıp sağlamadığına göre değerlendirilir. Bu yüzden belge, “her ihracatta otomatik düzenlenen” bir evrak değil; doğru senaryo oluştuğunda tercihli ticaretin ana anahtar belgelerinden biridir.
EUR.1 Dolaşım Sertifikası Hangi Ülkelerle Ticarette Kullanılır?
1) Avrupa Birliği Ülkeleri (AKÇT ve tarım ürünleri ticareti)
EUR.1, Avrupa Birliği’ne üye ülkeler ile AKÇT ürünleri ve tarım ürünleri ticaretinde kullanılır:
(Almanya, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Kıbrıs, Letonya, Romanya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Polonya, Portekiz,Slovakya, Slovenya, Yunanistan)
2) Türkiye’nin Serbest Ticaret Anlaşması İmzaladığı Ülkeler
EUR.1, Türkiye’nin STA kapsamında ticaret yürüttüğü ülkelerle yapılan ihracatta da kullanılır:
(EFTA ülkeleri (İzlanda, İsviçre, Norveç, Lihtenştayn), İsrail, Makedonya, Bosna-Hersek, Tunus, Filistin, Fas, Suriye (Serbest Ticaret Anlaşması askıya alındığı için menşe şehadetnamesi düzenlenecektir), Mısır, Arnavutluk, Gürcistan, Karadağ, Sırbistan, Şili, Ürdün, Morityus)
Belge Düzenlenirken Nelere Dikkat Edilmelidir?
EUR.1 hazırlanırken ürünün GTİP’i, ticari tanımı, fatura bilgileri, paketleme/kap adedi, ağırlık ve taşıma evrakları (konşimento, CMR, AWB vb.) ile sertifikadaki beyanların birbiriyle tam uyumlu olması gerekir. Ayrıca menşe hesabını destekleyen belgelerin (ör. tedarikçi beyanları, üretim reçeteleri, üretim kayıtları, stok hareketleri gibi) doğru kurgulanması ve gerektiğinde sunulabilecek şekilde düzenli arşivlenmesi önem taşır. Çünkü gümrük idareleri, belgenin düzenlenmiş olmasını tek başına yeterli görmeyip ürünün gerçekten tercihli menşe şartlarını sağlayıp sağlamadığını da inceleyebilir; bazı hallerde sonradan kontrol (verifikasyon) süreci başlatılabilir. Belge üzerinde yanlış, eksik ya da çelişkili bilgi bulunması; ithalatçı ülkede tercihli tarifenin reddedilmesine, ilave vergi tahakkukuna, gecikmelere ve ek işlem maliyetlerine yol açabilir. Bu nedenle sevkiyat öncesinde, belge üzerindeki kalemlerin ticari evraklarla karşılaştırılması ve menşe senaryosunun netleştirilmesi iyi bir uygulamadır.
Önemli Not: Suriye Örneği
Listede yer alan Suriye için özel bir durum bulunmaktadır: Serbest Ticaret Anlaşması askıya alındığından EUR.1 düzenlenmeyecek, bunun yerine menşe şehadetnamesi düzenlenecektir. Bu örnek, belge türünün yalnızca ülke listesine bakılarak değil, ilgili ülke ile yapılan anlaşmanın yürürlük/askı durumu ve uygulamadaki güncel kurallara göre belirlenmesi gerektiğini gösterir. Benzer şekilde, bazı ülkelerde ürün grubu bazlı farklı uygulamalar veya ek belge talepleri görülebilir; ithalatçı ülke gümrüğü, tercihli rejimden yararlanma şartlarını sevkiyat anında ya da sonradan kontrol sürecinde tekrar değerlendirebilir. Bu nedenle sevkiyat öncesinde güncel uygulamanın (gümrük müşaviri/ilgili idare duyuruları üzerinden) kontrol edilmesi, müşteriyle hangi belgeyle işlem yapılacağının netleştirilmesi ve gerektiğinde alternatif belgelendirme planının hazırlanması önemlidir. Bu yaklaşım hem gecikme riskini azaltır hem de ithalatçı tarafta beklenmedik vergi ve itiraz süreçlerinin önüne geçer.
